|
|
بهبود كيفيت پوسته تخم مرغدر درجه حرارت بالاي محيط با استفاده ازبيكربنات سديم
تدوين: مهندس رضا گــلياسكاردي
كارشناس ارشد معاونت امور دام وزارت جهادكشاورزي
مقدمه:
بخش عمدهاي از مرغان تخمگــذاردر مناطق آب و هواي مختلف كشورنگــهداري ميشوند كه تنش گــرمايياحتمالا يك عامل مديريتي مهم دربرخي از مراحل تخمگــذاري آنهاست.مشكل اساسي در هنگــام بروز تنشگــرمايي به واسطه عدم مصرف كافيخوراك توسط پرندگــان بروز مينمايد،همچنين تغييرات اندكي در متابوليسمپرندگــان به وجود ميآيد كه بر ميزانتوليد و كيفيت پوسته اثر ميگــذارد.اغلب در تشكيلات مرغ مادر تعداديتخم مرغ به علت نازك بودن پوسته،قابل جوجهكشي نيستند و از طرفي نازكبودن پوسته سبب بالا رفتن درصد تخممرغهاي شكسته ميشود. در نتيجهتعدادي از تخم مرغهاي قابلجوجهكشي تلف ميگــردد. ضخامتپوسته، وضعيت قالب و شكل تخم مرغنيز از عوامل مهم اقتصادي هستند كه درحفظ و كيفيت پوسته تخم مرغ موثرند.عوامل محيطي و نحوه نگــهداري، تاثيرزيادي در حفظ و كيفيت پوسته تخم مرغدارد. در اين خصوص افزودن بيكربناتسديم به جيره يا آب آشاميدني دردرجه حرارت بالا فوايد زيادي را دربرخواهد داشت.
اثر درجه حرارت بر كيفيتپوسته تخم مرغ:
اثر درجه حرارت بالا اشتها، كيفيتتخم مرغ و عملكرد مرغهاي تخمگــذاررا كاهش ميدهد. كيفيت پوسته تخممرغ عمدتاتوسط درجه حرارت بالتحت تاثير قرار ميگــيرد در حالي كهتوليد تخم مرغ و وزن تخم مرغ تا حديتوسط كاهش خوراك تحت تاثير قرارميگــيرند. روشهايي شامل تغذيه جيرهبا تراكم مواد غذايي بالا و استفاده ازتغـــذيه خــــــود انـــــــتخابي (Self_ selection feed)براي بهبود عملكردمرغهاي تخمگــذار در درجه حرارت بالانسبتاموفقيتآميز ميباشد.
حداقل توليد حرارت توسط بدن درحدود 23 درجه سانتيگــراد مشاهدهميگــردد. در دماي پايينتر از اين مقدار،پرندگــان مجبور هستند جهت گــرم نگــهداشتن بدنشان حرارت بيشتر توليدنمايند. توليد حرارت فقط در ناحيهكوچكي، بين 19 تا 27 درجهسانتيگــراد، در حداقل ميباشد.
در دماي بالاتر از 27 درجهسانتيگــراد پرندگــان براي خنك كردنخود شروع به مصرف انرژي بيشتريميكنند، در دماي 27 درجه سانتيگــراداتساع برخي از عروق خوني آغازميگــردد تا بدين وسيله، ظرفيتخنكسازي بدن افزايش يابد. علائميكه به راحتي توسط مرغدار قابلمشاهده است نفسنفس زدن (Panting)و پايين افتادگــي بالهاست كه در دمايكمي بالاتر قابل مشاهده هستند.
تغيير در ميزان الكتروليتهايپلاسما، مانند سديم، پتاسيم وبيكربنات در تمام دستههاي طيور درشرايط آب و هوايي گــرم مشاهدهميگــردد.
اين تغييرات براي مرغان تخمگــذاراز اهميت ويژهاي برخوردار ميباشند.زيرا اين مواد مغذي در فرآيند ساختپوسته دخالت دارند. در حقيقت تغييردر الكتروليتهاي پلاسما، احتمالاعامل شروع نفسنفس زدن در پرندگــانتحت تنش گــرمايي ميباشد. هنگــامي كهتعادل الكتروليتي در جهت ايجاد شرايطاسيدي در خون سوق مييابد، سببتحريك پرنده در جهت افزايش سرعتتنفس ميگــردد. امكان تغيير تعادلالكتروليتي پرنده در جهت جلوگــيري ازتنش و يا مقابله با افت كيفيت پوسته دراين زمينه بايد مورد توجه قرار گــيرد.
استفاده از مكمل بيكربناتسديم:
مكمل بيكربنات سديم موجببهبود كيفيت پوسته تخم مرغ در مرغهادر درجه حرارت بالا در طي دورهتشكيل پوسته سازي تخم مرغ ميگــردد.نتايج حاصله از آزمايش نشان ميدهدكه افزودن 1 درصد بيكربنات سديم درجيره در مواقعي كه درجه حرارت سالن30 تا 35 درجه سانتيگــراد است موجببهبود استحكام پوسته تخم مرغميگــردد.
وقتي مرغها در درجه حرارت بالانگــهداري شوند منجر به آلكالوز تنفسي(پلاسماي قليايي) ميشوند، در اينصورت دي اكسيد كربن از خون وبيكربنات از خون و مايعات بدن دفعميگــردد لذا گــازكربنيك كمتري برايتشكيل كربنات كلسيم باقي ميماند.اتلاف دي اكسيد كربن براي نيازبيكربنات خون جهت بافري شدنيونهاي هيدروژن كه در طي تشكيلپوسته تخم مرغ توليد ميشود مورداهميت قرار دارد. بيكربنات قسمتعمدهاي از پوسته تخم مرغ را تشكيلميدهد و عمل فوق منجر به ايجادرقابت بين كليه و غده پوستهساز برايبيكربنات سديم در حفره پوستهساز بركيفيت پوسته تخم مرغ اثر ميگــذارد.
بنابراين ممكن است در درجهحرارت بالا مرغها احتياج به مواد مغذيبيشتري براي تامين بيكربنات داشتهباشد.
نتايج حاصل از آزمايشات نشان دادهاست كه در درجه حرارت بالا افزودنبيكربنات سديم در جيره سود اقتصاديدربر خواهد داشت. استفاده از يكبرنامه نوردهي 16 ساعت در روز باعثميشود كه بيكربنات بهطور مناسبمورد استفاده قرار نگــيرد، زيرا در طيدوره تاريكي بيكربنات مصرفنميشود و در اين صورت پوسته تخممرغ بهطور طبيعي اتفاق ميافتد. بنابراين استفاده از يك برنامه نوردهي مداومبراساس همزماني تشكيل پوسته تخممرغ را مشروط به اين كه مرغ به جيرهكلسيم در طي دوره تشكيل پوستهسازيتخم مرغ دسترسي داشته باشد، بهبودميدهد.
اگــر 0/5 درصد بيكربنات سديم بهجيرهاي كه حاوي سنگــ آهك به عنوانمنبع كلسيم باشد افزوده شود، در اينصورت 16 ساعت نوردهي منجر بهبهبود كيفيت پوسته تخم مرغ بيشترميشود. بهبود در كيفيت پوسته تخممرغ براي مرغهايي كه با جيره حاويآهك به عنوان منبع كلسيم تغذيهميشوند، وقتي حاصل ميشود كه دورهنوردهي روزانه از 16 به 24 ساعتافزوده شود.
بالاي صفحه
|
|
|