جلوگيري وپيشگيري ازبيماريها:
انتخاب محل مرغداري:
درپرورش گله هاي مادر به منظوردستيابي به نتايج موردنظر وبازدهي مطلوب يكي ازمواردمهم ،انتخاب محل مزرعه وطراحي آن ميباشد.
به هنگام احداث يك واحد مرغ مادر،محل مزرعه بايد به نحوي انتخاب شودكه دراطراف مزرعه تراكم واحدهاي مرغداري كم باشد.اين مطلب نه فقط درموردمزارع مرغداري بلكه درموردمراكز جوجه كشي ،كارخانه هاي ساخت دان ،كشتارگاههاوديگر اماكني كه به نحوي درارتباط با اين فعاليت ميباشد نيز صادق است .به درستي نمي توان پيشنهاد فاصله اي مناسب ومطمئن جهت احداث واحد هاي مختلف مرغداري راارائه نمود.چون بعضي از بيماريها مثل نيوكاسل وبرونشيت از مسافتهاي بسيار دوروازطريق هوا به راحتي از يك واحد به واحدي ديگرمنتقل ميشوند.بعضي ازعوامل بيماريزا نيز مثل(MG)از طريق تماس مستقيم وتوسط انسان ويا مواد مختلف منتقل ميشوند.
معذالك حداقل فاصله پيشنهادي دو كيلومتر ميباشد.اقداماتي ازقبيل نصب توري (حصار كشي)،درختكاري وديواركشي ميتواند از عبورومروربي رويه وبي اجازه افرادويا حيوانات جلوگيري نمايد.
درمورداحداث مرغداري جهت رعايت فواصل،سازمان دامپزشكي كشور ضوابط خاصي را دارا ميباشدكه درزمان احداث مزارع بايستي قانوناً رعايت شود .
( بالاي صفحه )
اقدامات بهداشتي:
باتوجه به اينكه انسان يكي ازعوامل مهم انتقال بسياري ازبيماريها ميباشدميتوان به منظور كاهش اين امكان ،اقداماتي از قبيل تعويض اجباري كفشها ولباس وشستن دستها،به هنگام ورود افراد به مزرعه رامد نظر قرارداد.مخصوصاًبايد توجه داشت كه انجام اين گونه اقدامات بهداشتي درموردافرادي كه بسته به شغلشان به مزارع مختلف رفت وآمد ميكنندحتماً انجام شود(ماننددامپزشكان -كاركنان امورخدماتي).
براي كاركنان مرغداري ،نگهداري مرغ،خروس،بوقلمون وبطوركلي هر گونه پرنده اي درمنزل اكيداًممنوع است.اين افراد بايستي ازرفت وآمدبه ساير مرغداري نيز پرهيز نمايند.درصورتيكه اينكونه كنترلها ممكن نباشدميتوان اقدامات بهداشتي راسخت تر نمود.مثلاًميتوان كليه افرادرا قبل از ورود به مزرعه ملزم به استحمام وتغيير لباس نمود.انواع وسائط نقليه وديگر تجهيزات كه به مزارع مختلف رفت وآمدميكنندنيز ازعوامل ديگر انتقال بيماريها ميباشندوقبل از آنكه اجازه ورود به واحد رابيابند ،بايد ضدعفوني شوند.
آشيانه ها بايدبه نحوي طراحي وعايق بندي شوندكه هيچگونه پرنده ويا جانوري (سگ،گربه...)امكان ورودنداشته باشند.دراين موردحتي حشرات وديگر جانوران موذي هم تهديدي بسيار جدي محسوب ميشوند.
از بين بردن ومعدوم نمودن تلفات درمزرعه بسيار مهم ميباشد.
درمناطقي كه آب وهواي گرم دارندميتوان از چاه استفاده نمود. تلفات دراينگونه چاهها به تدريج متلاشي ميشوند.به هنگام حفرچاه بايدبه عمق چاه نسبت به سطح آبهاي زير زميني وتهويه آن (گازهاي ناشي از متلاشي شدن وهمچنين پوشش(درپوش)چاه توجه نمود.
ازنظربهداشتي وبه منظور اعمال احتياط لازم ،براي از بين بردن تلفات ،بهترين روش نصب كوره لاشه سوزويا سيستمي كه بتوان درآن لاشه ها وتلفات رابخوبي سوزاند،ميباشد.براي حفظ موازين بهداشتي درهر نوع واحد مرغداري بهترين روش نگهداري گله ،استفاده از يك روش يك سني ميباشد.به اين روش اصطلاحاً(All in-Allout )اطلاق ميشود.اگر نگهداري گله يك سن درمزرعه امكان پذير نباشد،بايد آشيانه ها نسبت به هم فاصله اي مناسب داشته باشندوهرگروه سني رادريك آشيانه نگهداري نمود.دراين حالت بديهي است كه كاركنان وسائل وتجهيزات هرآشيانه بايد مخصوص به خود باشدورفت وآمدافرادوحمل ونقل رابه آشيانه هاي مربوط به خود كنترل نمود .با توجه به شرايط وموقعيت محل وكار ميتوان آشيانه هاي مختلف باگروههاي سني مختلف رابوسيله توري ازهم جدا نمود.
( بالاي صفحه )
قرنطينه:
درواحدهاي مختلف مرغداري برقراري قرنطينه باتوجه به موقعيت محل،سابقه بيماري، انتشار بيماري درمنطقه ،تعدد رفت وآمدهاي وديگرعوامل ،بطرق مختلف اعمال ميگردد.
بطور كلي بهترين روش قرنطينه،استحمام همراه باتعويض لباس وكفش دربدوورود به مزرعه ميباشد.احداث اتاق سرويس درمحل ورودي آشيانه ها نيز توصيه ميشود.دراتاق قرنطينه حتماً بايددونوع فضايامحل كه اصطلاحاًآنهاراآلوده (قبل از استحمام وتعويض لباس وكفش)وغيرآلوده (بعدازاستحمام وتعويض لباس وكفش)مي ناميم ،وجود داشته باشد كه بايد كاملاً وبنحو مشخصي ازهم جدا باشند .
افرادي كه لازم است وارد آشيانه ها شوند بايستي لباسهاي خود را در محل آلوده گذارده ،پس از استحمام نسبت به تعويض لباس و پوشيدن جكمه مخصوص مرغداري اقدام نمايند.
طراحي قرنطينه :
• قراردادن حوضچه ويا تشت ضد عفوني درمحل درب ورودي كه حاوي آب كاملاً تميز وضد عفوني كننده تازه باشد
• .بهتر است كه حوضچه ياتشت رادرنقطه اي قرارداد كه افراد به راحتي به آن دسترسي داشته باشندوقبل ازورود اتاق قرنطينه ملزم به عبورازآن باشند..
• نصب دستشويي وشير آب به همراه صابون ضد عفوني كننده بنحوي كه افراد قبل از ورود به اتاق قرنطينه يا اتاق سرويس دستهاي خود رابشويند.
• لازم است اتاق قرنطينه به دوقسمت آلوده وغير آلوده بنحو كاملاً مشخصي،تقسيم شود.
• قرار دادن كفش يا چكمه مخصوص داخل آشيانه مرغداري كه قبلاً شسته وضد عفوني شده باشد.به منظور جلوگيري از هرگونه اشتباه ميتوان ميتوان كفش ياچكمه مخصوص آشيانه را بارنگي متفاوت ويا علامتي واضح مشخص نمود.
( بالاي صفحه )
آماده سازي آشيانه(نظافت وضدعفوني):
اولين اقدام بعدازارسال گله به كشتارگاه،تخليه كودميباشد.بعدازخارج كردن كامل كودوجاروكشي،كليه وسائل و تجهيزات غير ثابت آشيانه بايستي بازشده وجهت شستشوبه خارج ازآشيانه منتقل شوند.سپس آشيانه وتجهيزات وادوات ثابت آن بوسيله آب خيسانده شده وسپس شسته شوند.دراين مرحله بهتر است كه ازدستگاهها ويا پمپهائي كه آب رابافشار به بيرون ميفرستند استفاده نمود.استفاده از مواد پاك كننده وشوينده نيز بسيار موثراست درهنگام شستشو بايد دقت كرد كه مراحل كار ازبالابه پائين باشد به اين ترتيب كه ابتدا سقف راشستشونموده وسپس ديواره ها وكف شستشو شود.عمل شستشودركليه نقاط،منافذ،زوايا،وروديهاي هواكشهاوغيره...بايد به خوبي وبادقت وحوصله انجام گيرد.
اقدام بعدي انجام اولين مرحله ضد عفوني ميباشدكه بهتراست بوسيله ماده ضدعفوني كننده مخلوط درآب انجام شود.
در صورت لزوم سمپاشي بر عليه حشرات موذي از قبيل سوسك و كنه با حشره كشهاي مناسب.
توصيه ميشود كه يك تست باكتريولوژيكي صورت گيردتا بتوان بهترين نوع تركيب ضدعفوني را بسته به موقعيت محل تعيين نمود.
دومين وآخرين مرحله ضد عفوني قبل ازجوجه ريزي ،بصورت گازيا بخار فرم آلدئيدوبااستفاده از فرمالين ميباشد،كه اصطلاحاً اين مرحله رادود دادن ميگوئيم.اين عمل درصورتي ميتواند مؤثر باشد كه آشيانه كاملاًبسته بوده وكليه منافذوسوراخها مسدود شده باشد.اگر امكان مسدود كردن كامل آشيانه وجود نداشته باشد،كه اين مرحله بصورت اسپري كردن محلول فرمالين انجام شود.
ميزان پرمنگنات و فرمالين بشرح زير است:
فرمالين 40%،40ميلي متر +نصف مقدار فوق پرمنگنات جهت يك متر مكعب فضا.بايستي توجه داشت هنگام ضد عفوني رطوبت آشيانه ها حدود 75%وحرارت 25درجه سانتيگراد باشد
در آشينه هايي كه به علتي نتوان منافذ آن را مسدود نمود و يا آشيانه هاي باز مي توان يك ليتر فرمالين40%را با 9ليتر آب مخلوط و به صورت اسپري جهت 50متر مربع استفاده نمود .در اين حال درجه حرارت آشيانه ها نبايستي از 25درجه سانتيگراد كمتر باشد.
توجه:
• جهت ضد عفوني با گاز فرمل فلزي يا سفالي با حجم كافي استفاده شود (حداقل پنج برابر حجم فرمالين و پرمنگنات).
• ابتدا پرمنگنات را داخل ظرف ريخته سپس فرمالين را بر روي آن بريزند .عكس اين عمل باعث انفجار خواهد شد.
• حتما از ماسك ضد گاز استفاده نمائيد.
• سعي كنيد حتي المقدور از ظروف بيشتري جهت ضد عفوني استفاده شود تا نتيجه عمل مؤثرتر باشد.
اگر درگله قبلي بيماري كوكسيديوزوجودداشته لازم است يك مرحله ضدعفوني ديگر،قبل ازنصب تجهيزات آشيانه انجام گيرد.اين ضدعفوني باآهك وسولفات آمونيوم امكان پذير به اين نحوكه جهت هر100متر مربع ازسطح كف آشيانه ،10كيلوگرم آهك و20كيلوگرم سولفات آمونيوم امكان پذير است به اين نحوكه جهت هر100مترمربع ازسطح كف آشيانه ،10كيلوگرم آهك و20كيلوگرم سولفات آمونيوم رابطور يكنواخت برروي كف آشيانه پخش نمود وسپس جهت مقادير فوق تقريبا 100ليتر آب رابرروي آن اسپري نمود.
درصورت نياز به اين مرحله ضد عفوني،بايستي قبل ازدوددادن انجام گيرد بعبارت ديگر مرحله دود دادن بايدهميشه آخرين مرحله ضد عفوني آشيانه باشد.
بايد تو جه داشت درحين اجراي مراحل مختلف ضدعفوني كاركنان حتماًاز تجهيزات حفاظتي مثل ماسك وغيره استفاده نمايند.
( بالاي صفحه )
برنامه واكسيناسيون :
تهيه برنامه واكسيناسيون باتوجه به شرايط وموقعيت محلي بستگي به عوامل مختلفي مثل ،چگونگي شيوع بيماريها،موجود بودن نوع واكسنها ،هزينه هاي اجراوغيره ...دارد.بنابراين درمورد واكسيناسيون نمي توان برنامه عمومي ومشخصي راپيشنهاد نمود.ليكن ميتوان باكسب اطلاع از وضعيت گله اجداد وهمچنين مشاوره بادامپزشكان اقدام به تهيه برنامه واكسيناسيون نمود.
درمورد واكسيناسيون ذكر دومطلب ضروريست :
• بايد توجه داشت كه فقط طيوري كه ازنظر سلامتي درشرايط مطلوب بسر ميبرند واكسينه شوند.
• كليه آمارواطلاعات هر واكسيناسيون به هنگام اجرا ثبت شود
اين اطلاعات شامل:
تاريخ ،نوع واكسن ،دز مصرف ،تعداد طيور واكسينه شده ،شماره سريال واكسن ،روش واكسيناسيون مي باشد.
( بالاي صفحه )
برنامه داروئي:
بطور كلي استفاده ازآنتي بيوتيكها وديگرداروها بمنظور جلوگيري ازكاهش مقاومت بدن دربرابرفشار ميكروبها وباكتريها بايد تاحد امكان محدودباشد.
بعلاوه مصرف صحيح و به اندازه داروها در صرفه جويي و كاهش هزينه ها بسيار مؤثر است،ضمن آنكه استفاده بي رويه از آنتي بيوتيكها ميتواند باعث رسوب آنها در ميان بافتها ي گوشت شود .اما به هر حال در مواردي كه ناگزير به مصرف داروها مي باشيد بايد موارد چهارگانه ذيل را مورد توجه دقيق قرار دهيد:
1- اطمينان ازانتخاب داروي صحيح .
2- اطمينان از مقدارصحيح دارو.
3- اطمينان اززمان صحيح تجويزومصرف دارو.
4- اجتناب ازتغييرات ناگهاني درطرز عمل ونحوه اجرا.
كنترل سلامت گله:
بمنظور بررسي وضعيت گله ازنظر سلامتي وهمچنين تعيين ميزان مصونيت وايمنيت گله،انجام تستهاي معمولي ومشاهدات رفتاروحركات پرنده ها بسيار مهم وضروري است.
مثلاً:
• تغييرات ناگهاني دررفتارگله ويا تغيير درمقدارمصرف آب وغذا ممكن است نتيجه بروز يك بيماري باشد.
• ميزان تلفات گله بايد به دقت تحت نظر باشدوحتماً بايدآماروارقام مربوط به تلفات رابطور جداگانه براي هر آشيانه ثبت نمود.
• كالبدگشائي تلفات بايدبه طور مرتب انجام شود.
• نمونه گيري خون وانجام تستهاي مربوط به آن مي تواند نتايج واكسيناسيون ها وهمچنين امكان بروزبيماريها رابخوبي نشان دهد.
• باانجام تستهاي ميكروبي وويروسي برروي نمونه ها،بخوبي ميتوان ازوضعيت سلامت گله اطلاع حاصل نمود.
خلاصه نكات مهم ومورد توجه:
• مزرعه نبايدنزديك مزارع ديگر واماكني كه به اين فعاليت مربوط ميشود ،بنا شود.
• ازرفت وآمدافرادمتفرقه به مزرعه خودداري كنيد.
• ازپرورش ونگهداري ساير طيور درمزرعه اكيداً خودداري كنيد.
• كاركنان بايد ازنگهداري طيور مختلف درمنزل خود اكيداًخودداري كنند.
• برقراري سيستم قرنطينه (درصورت امكان استحمام قبل ازورود).
• براي كليه كاركنان لباس كارتميز فراهم نماييدكه فقط درداخل مزرعه از آن استفاده كنند.
• براي كليه بازديدكنندگان ،دامپزشك وتعميركاران ،لباس كار وياروپوش تميزوهمچنين كفش كار تهيه نمائيد.
• تلفات رامرتباًسوزانده ،يادفن نموده ويا به خارج از مزرعه حمل نمائيد.
• ازورود وسائل نقليه حمل لاشه وزباله وضايعات به مزرعه جلوگيري نمائيد.
• ازورودپرندگان وحشي ،موش وديگرجانوران موذي به مزرعه قوياجلوگيري نمائيد.
• بعدازپايان هردوره پرورش ،كودموجوددرآشيانه رابطور كامل خارج نماييد.
• درشستشوي آشيانه ،تجهيزات ووسائل ،ازآب فراوان وحتي المقدورمواد پاك كننده استفاده نماييد.
• مراحل مختلف ضدعفوني رابطور كامل وبادقت انجام دهيد.
• درانجام مراحل مختلف ضدعفوني حتما از تجهيزات ايمني مثل ماسك وعينك استفاده نماييد.
• درتنظيم برنامه واكسيناسيون حتماً باافرادمتخصص مشورت منائيد.
• ازبسترمناسب وعاري ازآلودگي به قارچ وكپك استفاده نماييد.
• رفتار طيور ومقدار مصرف آب وغذاي آنها رازير نظر داشته باشيد.
• درصورت امكان براي حمل دان ازكاميون ويا وسيله نقليه مخصوص استفاده كنيد وبراي نگهداري دان حتي المقدور از سيلوهاي جانبي استفاده نماييد .
• به رانندگان وسائل نقليه مختلف اجازه ورود به محوطه مرغداري را ندهيد.
• دركليه مراحل پرورش ودرهر زمينه اي آماروارقام رابه دقت ثبت نماييد.
( بالاي صفحه )
